Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje głębokie zmiany: skrócenie stażu podyplomowego, przebudowę naboru na specjalizacje, ograniczenie przenoszenia rezydentur, Państwowy Egzamin Kompetencyjny oraz obowiązkową część ustną PES. Projekt wywołał sprzeciw części środowiska, dlatego jego ostateczny kształt wymaga dalszego monitorowania.

Skrócenie stażu podyplomowego

Ministerstwo Zdrowia zaproponowało skrócenie stażu podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów do sześciu miesięcy. Resort argumentuje, że obecny model jest kosztowny i nieefektywny, a większa część praktycznego przygotowania powinna odbywać się już podczas studiów, z wykorzystaniem centrów symulacji medycznej.

Samorząd lekarski i organizacje młodych lekarzy wskazują natomiast, że staż jest pierwszym okresem pracy z realnym pacjentem pod nadzorem i pełni funkcję, której nie zastąpią ćwiczenia symulacyjne. Z prawnego punktu widzenia kluczowe będzie takie określenie programu i nadzoru, aby skrócenie czasu nie prowadziło do obniżenia bezpieczeństwa pacjenta ani do przerzucenia odpowiedzialności na lekarza bez odpowiedniego doświadczenia.

Miejsca rezydenckie przypisane do jednostek

Projekt zakłada, że wojewodowie będą przypisywać miejsca rezydenckie konkretnym akredytowanym podmiotom, uwzględniając mapy potrzeb zdrowotnych i deficyty kadrowe w regionie. Kandydat ma wybierać spośród jednostek, którym przyznano miejsce w danym postępowaniu.

Jednocześnie ograniczona ma zostać możliwość przeniesienia rezydentury do innego podmiotu. Miejsce finansowane jako rezydenckie ma pozostawać związane z jednostką, chyba że wystąpią okoliczności leżące po stronie szpitala. Rozwiązanie może stabilizować obsadę placówek, ale osłabia pozycję szkolącego się lekarza w razie konfliktu, niewłaściwej organizacji szkolenia lub problemów z realizacją programu.

Państwowy Egzamin Kompetencyjny

Nowym elementem ma być Państwowy Egzamin Kompetencyjny zdawany w trakcie specjalizacji, po module podstawowym albo w innym wyznaczonym momencie w specjalizacjach bez modułu. Zdanie egzaminu miałoby umożliwiać uwzględnianie lekarza w rozliczeniach z publicznym płatnikiem.

Powiązanie wyniku egzaminu z rozliczaniem świadczeń wymaga bardzo precyzyjnych przepisów przejściowych. Placówki będą musiały wiedzieć, od kiedy i w jakim zakresie mogą wykazywać świadczenia lekarza w trakcie specjalizacji oraz jakie dokumenty potwierdzają uzyskanie wymaganych kompetencji.

Zmiany w LEK LDEK i PES

Projekt przewiduje odejście od obecnego znaczenia bazy jawnych pytań LEK i LDEK, ponieważ bardzo wyrównane wyniki ograniczają przydatność egzaminu w rekrutacji na specjalizacje. W odniesieniu do PES planowany jest powrót do obowiązkowej części ustnej, która ma mieć bardziej praktyczny charakter. Obecnie część zdających może być z niej zwolniona po uzyskaniu odpowiednio wysokiego wyniku testu.

Każda zmiana reguł egzaminacyjnych musi respektować zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do państwa. Osoby rozpoczynające albo kontynuujące szkolenie powinny z odpowiednim wyprzedzeniem wiedzieć, według jakich zasad będą oceniane. Szczególnego znaczenia nabierają przepisy przejściowe dla lekarzy znajdujących się na różnych etapach stażu i specjalizacji.

Co powinny obserwować placówki

Podmioty szkolące powinny śledzić nie tylko samą ustawę, lecz również akty wykonawcze dotyczące programu stażu, akredytacji, postępowań kwalifikacyjnych i egzaminów. Zmiana modelu rezydentur może wymagać dostosowania umów, regulaminów szkolenia, roli kierownika specjalizacji i wewnętrznych procedur reagowania na nieprawidłowości w procesie kształcenia.

Na dzień 19 września 2026 r. reforma pozostaje procesem legislacyjnym. Nie należy przedstawiać jej założeń studentom i lekarzom jako przepisów już obowiązujących. W komunikacji trzeba wskazywać datę i etap projektu oraz każdorazowo weryfikować, czy rozwiązania zostały przyjęte w pierwotnym brzmieniu.

Źródła i materiały

• Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty skierowany do konsultacji w czerwcu 2026 r.
• https://www.medexpress.pl/zawody-medyczne/najwieksze-od-lat-zmiany-w-ksztalceniu-lekarzy-projekt-nowelizacji-trafil-do-konsultacji/

Nota redakcyjna: Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.