Rząd szykuje jedną z największych od lat reform systemu kształcenia lekarzy. Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty trafił już do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów i – co istotne – obejmuje praktycznie wszystkie etapy drogi zawodowej lekarza: od studiów, przez staż podyplomowy, aż po specjalizację i doskonalenie zawodowe. 

Najbardziej medialnym elementem planowanych zmian jest skrócenie stażu podyplomowego do sześciu miesięcy. Oznaczałoby to radykalne odejście od dotychczasowego modelu, w którym staż trwa ponad rok i stanowi kluczowy etap praktycznego przygotowania do zawodu. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że jest to rozwiązanie kompromisowe pomiędzy postulatem jego całkowitej likwidacji a utrzymaniem dotychczasowej formy. 

Z perspektywy systemowej uzasadnienie tej zmiany jest jasne – chodzi o szybsze wprowadzenie lekarzy na ścieżkę specjalizacyjną oraz zwiększenie dostępności świadczeń zdrowotnych. Jednocześnie projekt zakłada wymierne oszczędności dla budżetu państwa, które już w 2027 roku mają sięgnąć setek milionów złotych. 

Jednak skrócenie stażu nie jest jedynym elementem reformy. Rząd proponuje również głęboką przebudowę systemu egzaminacyjnego. Lekarski Egzamin Końcowy oraz jego odpowiednik dla dentystów mają zostać oparty wyłącznie na pytaniach niejawnych, co oznacza odejście od dotychczasowej praktyki korzystania z publicznych baz testów. 

Zmiany obejmą także Państwowy Egzamin Specjalizacyjny, w którym przywrócona zostanie część ustna, a dodatkowo wprowadzony zostanie nowy Państwowy Egzamin Kompetencyjny. Ten ostatni ma mieć charakter praktyczny i być zdawany jeszcze w trakcie specjalizacji, umożliwiając lekarzowi uzyskanie częściowych uprawnień zawodowych przed jej zakończeniem. 

Projekt zakłada również większą ingerencję państwa w proces kształcenia specjalizacyjnego. Lekarze mają być kierowani przede wszystkim do ośrodków, w których występują największe braki kadrowe, co oznacza odejście od modelu w pełni opartego na indywidualnym wyborze ścieżki zawodowej. 

Na tym jednak nie koniec. Nowelizacja przewiduje także wprowadzenie dodatkowego egzaminu dla lekarzy spoza Unii Europejskiej, zmiany w zasadach uznawania kwalifikacji, większe kompetencje kontrolne samorządu lekarskiego oraz zaostrzenie zasad doskonalenia zawodowego. 

Z punktu widzenia prawa medycznego szczególnie istotne są również zmiany dotyczące eksperymentów medycznych. Projekt zakłada zwiększenie roli komisji bioetycznych oraz większą transparentność prowadzonych badań, co wpisuje się w szerszy trend wzmacniania ochrony pacjenta i nadzoru nad działalnością badawczą. 

Reforma już teraz budzi poważne kontrowersje w środowisku lekarskim. Krytyka dotyczy przede wszystkim skrócenia stażu, które – zdaniem wielu lekarzy i studentów – może obniżyć poziom przygotowania praktycznego do wykonywania zawodu. Wątpliwości budzi również zwiększenie uznaniowości egzaminów ustnych oraz większa centralizacja systemu specjalizacji. 

Nie bez znaczenia jest również fakt, że planowane zmiany mają objąć osoby rozpoczynające szkolenie w najbliższych latach, co oznacza, że reforma – jeśli zostanie uchwalona – realnie wpłynie na całe kolejne pokolenie lekarzy. 

Z prawnego punktu widzenia projekt wpisuje się w trend stopniowego zwiększania roli państwa w organizacji systemu ochrony zdrowia, zarówno w zakresie kształcenia kadr, jak i kontroli jakości świadczeń. Jednocześnie rodzi pytanie o granice tej ingerencji oraz o to, czy przyspieszenie ścieżki zawodowej lekarza nie odbędzie się kosztem bezpieczeństwa pacjentów.

Dyskusja dopiero się rozpoczyna, jednak już dziś widać, że planowana nowelizacja może stać się jedną z najbardziej przełomowych zmian w polskim systemie ochrony zdrowia w ostatnich latach.