Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Minister Zdrowia z wnioskiem o doprecyzowanie przepisów regulujących wykonywanie świadczeń psychoonkologicznych. Powodem jest wejście w życie ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów, która wprowadziła jednoznaczne zasady dotyczące wykonywania zawodu psychologa. Zdaniem RPO obecne regulacje dotyczące psychoonkologów nie są w pełni spójne z nowymi rozwiązaniami ustawowymi.

Skąd wziął się problem?

Psychoonkologia od wielu lat stanowi ważny element kompleksowej opieki nad pacjentami onkologicznymi. Wsparcie psychologiczne pomaga chorym radzić sobie z diagnozą nowotworu, procesem leczenia, skutkami ubocznymi terapii oraz lękiem związanym z chorobą. Wsparciem obejmowane są również rodziny pacjentów.

Problem polega jednak na tym, że obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego dopuszcza wykonywanie świadczeń psychoonkologicznych zarówno przez osoby posiadające wykształcenie psychologiczne, jak i przez osoby z wykształceniem medycznym.

Jednocześnie nowa ustawa o zawodzie psychologa wprowadziła zasadę, zgodnie z którą zawód psychologa mogą wykonywać wyłącznie osoby spełniające ustawowe wymagania dotyczące wykształcenia psychologicznego i posiadające prawo wykonywania zawodu. Tytuł zawodowy „psycholog” został objęty ochroną prawną.

Co zarzuca RPO?

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że obecny stan prawny może prowadzić do niejasności dotyczących kwalifikacji osób udzielających świadczeń psychoonkologicznych. W praktyce możliwa jest sytuacja, w której wsparcie o charakterze psychologicznym będzie świadczone przez osoby nieposiadające wykształcenia psychologicznego, lecz wykształcenie medyczne.

Zdaniem RPO po wejściu w życie ustawy o zawodzie psychologa konieczne jest przeanalizowanie, czy obowiązujące przepisy wykonawcze nie pozostają z nią w sprzeczności. Marcin Wiącek podkreśla, że standardy udzielania świadczeń psychoonkologicznych powinny być zgodne z aktualnymi regulacjami dotyczącymi wykonywania zawodu psychologa.

Znaczenie dla podmiotów leczniczych

Sprawa ma istotne znaczenie praktyczne dla szpitali onkologicznych, centrów onkologii oraz innych podmiotów realizujących świadczenia finansowane przez NFZ.

Jeżeli Ministerstwo Zdrowia podzieli stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, konieczna może okazać się nowelizacja przepisów wykonawczych określających kwalifikacje osób realizujących świadczenia psychoonkologiczne. W konsekwencji część podmiotów leczniczych może zostać zobowiązana do weryfikacji personelu wykonującego tego rodzaju świadczenia oraz dostosowania organizacji udzielanych świadczeń do nowych wymogów prawnych.

Nie można również wykluczyć, że w przyszłości pojawią się pytania dotyczące odpowiedzialności podmiotów leczniczych za powierzenie świadczeń o charakterze psychologicznym osobom niespełniającym wymagań wynikających z nowych regulacji zawodowych.

Potrzebna jasność przepisów

Stanowisko RPO wpisuje się w szerszą dyskusję dotyczącą skutków wejścia w życie ustawy o zawodzie psychologa. Nowe przepisy miały uporządkować rynek świadczeń psychologicznych, zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów oraz zapewnić większą kontrolę nad wykonywaniem zawodu psychologa.

W przypadku psychoonkologii pojawia się jednak pytanie, czy dotychczasowe rozwiązania dotyczące kwalifikacji osób wykonujących świadczenia psychoonkologiczne powinny zostać utrzymane, czy też konieczne jest ich dostosowanie do nowych standardów ustawowych.

Na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia środowisko medyczne będzie musiało jeszcze poczekać. Już dziś jednak widać, że kwestia kwalifikacji psychoonkologów może stać się jednym z pierwszych praktycznych testów nowej ustawy o zawodzie psychologa.